(TT&VH) - Baltasar Garzon là một thẩm phán không khoan nhượng, người đã đưa ra tòa, phơi bày tội ác của nhiều nhân vật độc tài nổi tiếng. Tuy nhiên sự thăng tiến nhanh của Garzon đang có khả năng bị đảo chiều chóng mặt và thậm chí ông còn đứng trước nguy cơ mất chức, sau hàng loạt “sự kiện kém may mắn” liên quan tới bản thân.
Rắc rối “chào đón” Garzon
 Thẩm phán Baltasar Garzon đã gặp nhiều rắc rối sau khi động tới quá khứ nội chiến của Tây Ban Nha |
Song những thuận lợi trong sự nghiệp của Garzon đã bất ngờ dừng lại và rắc rối từ khắp nơi đổ về, theo sau việc ông điều tra sự biến mất của hơn 100.000 thường dân Tây Ban Nha dưới chế độ độc tài Francisco Franco. Hồi năm 2008, được phép của ông, hàng loạt ngôi mộ tập thể ở Tây Ban Nha đã được đào xới. Ông cũng yêu cầu các cơ quan chính phủ phải nghiên cứu kỹ tài liệu để tìm thông tin về người mất tích. Mấy tháng sau, Garzon đã phải rút khỏi cuộc điều tra do những tranh cãi về thẩm quyền. Nhưng ông chỉ làm vậy sau khi tuyên bố chế độ của Franco phải bị khởi tố với tội danh phạm tội ác chống lại loài người.
Garzon chỉ trích một chiến dịch mang tính hệ thống do Franco khởi xướng nhằm loại bỏ các đối tượng thù địch. Garzon đã chuyển hồ sơ vụ này tới một tòa án cấp tỉnh để xét xử. Tuy nhiên các công tố viên nói rằng ông không có thẩm quyền. Họ không xử lý vụ án nhưng cũng không gây khó dễ cho Garzon.
Song một nhóm cực hữu mang tên Manos Limpias đã đâm đơn kiện Garzon với lý do ông khởi động vụ điều tra dù biết các cuộc thảm sát trong thời kỳ nội chiến được bảo vệ bởi luật ân xá. Luật này được Quốc hội Tây Ban Nha thông qua hồi năm 1977, hai năm sau khi Franco qua đời, trong bối cảnh đất nước đang hàn gắn các vết thương chiến tranh.
Tòa án Tối cao Tây Ban Nha đồng ý xem xét đơn kiện của Manos Limpias. Kết quả là thẩm phán Tòa án Tối cao Luciano Varela tuyên bố Garzon “vượt quá quyền hạn” khi tiến hành điều tra những tội ác của chế độ độc tài Franco và tuyên bố sẽ đưa ông ra tòa.
Cần biết rằng cho tới khi Garzon hành động, chưa từng có cuộc điều tra chính thức nào về chương đen tối đó trong lịch sử Tây Ban Nha. Một số ý kiến cho rằng Garzon gặp rắc rối bởi ông cố tình đụng vào quá khứ cấm kỵ này.
Song những điều phiền muộn của Garzon chưa dừng lại ở đó. Ông hiện còn đang đối mặt với hai cuộc điều tra chính thức. Một liên quan tới việc Garzon cho phép cài máy ghi âm một khu nhà giam để có tư liệu sử dụng trong cuộc điều tra tham nhũng dân sự. Vấn đề là hoạt động nghe lén này chỉ được phép sử dụng trong trường hợp chống khủng bố. Vụ còn lại liên quan tới việc ngân hàng Banco Santander đã vung tiền tài trợ một cuộc hội thảo về nhân quyền do Garzon tổ chức tại New York (Mỹ). Khi trở về Tây Ban Nha, như để “cảm ơn”, Garzon đã hủy bỏ một cáo buộc gian lận thuế chống lại chủ tịch và các quản trị viên của ngân hàng này.
Cái giá của việc “đùa với lửa”?
Việc Garzon bị cho là vi phạm pháp luật khi điều tra vụ Franco đã khiến nhiều người Tây Ban Nha phẫn nộ. Họ tin rằng Garzon, 54 tuổi, đang bị trừng phạt vì sự nổi tiếng và tinh thần chiến đấu chống cái ác của ông. Hôm 24/4 vừa qua, hàng ngàn người đã biểu tình tại 28 thành phố ở Tây Ban Nha nhằm ủng hộ Garzon. Các nhà tổ chức biểu tình đòi hủy bỏ luật ân xá 1977 vì coi đó là một đạo luật phi lý và bất công, đồng thời nhấn mạnh rằng nó đã cản trở việc điều tra các tội ác chống loài người trong cuộc nội chiến ở Tây Ban Nha và dưới chế độ độc tài Franco. Trong một phát biểu cùng ngày 24/4, cựu Thủ tướng Tây Ban Nha Felipe Gonzalez cũng lên tiếng ủng hộ Garzon. Ông cho rằng “những cáo buộc nhằm vào Garzon là bất công và khó hiểu”.
Với những lời buộc tội của Tòa án Tối cao Tây Ban Nha, nếu bị cho là có tội, Garzon có thể không được hoạt động nghề nghiệp trong 20 năm. Tuy nhiên, Garzon đã tuyên bố ông không làm gì sai và cuộc điều tra là hợp lệ. Trong các lý do đưa ra, ông có nói bản thân chỉ điều tra về những trường hợp bị mất tích trong chiến tranh, vốn không thuộc đối tượng quản lý của luật ân xá 1977.
Các nhà quan sát cho rằng có nhiều yếu tố chính trị nhạy cảm trong vụ của Garzon. Theo họ, những người bảo thủ tại Tòa án Tối cao và ở những nơi khác trong xã hội Tây Ban Nha không muốn khơi lại ký ức về cuộc nội chiến tàn khốc. Jose Antonio Martin Pallin, một thẩm phán làm việc tại Tòa án Tối cao, cho biết người ta vẫn đang tranh cãi về việc liệu Garzon có hành động đúng hay không khi điều tra về Franco. Tuy nhiên ông tin rằng Garzon không thể bị buộc tội. Garzon chỉ bị “cảnh cáo” bởi sức mạnh của quá khứ còn rất lớn. Công tố viên Mena thì cho rằng nhiều thập kỷ sau cuộc nội chiến, Tây Ban Nha vẫn bị chia cắt rất sâu bởi những vết thương do nó để lại. Garzon, bởi bạo gan dùng tay trần đặt lên “sợi dây điện Franco”, nên đã phải trả cái giá khá đau đớn.
Tường Linh
