(TT&VH) - Nhiều nước trên thế giới đã và đang giúp đỡ Cộng hòa Haiti khắc phục hậu quả của trận động đất ngày 12/1. Châu Phi cũng không đứng ngoài cuộc và đã mời những người dân Haiti mất cửa mất nhà (tuyệt đại đa số là người da đen) trở về mảnh đất của tổ tiên. Ông Jean Ping, Chủ tịch của Ủy ban châu Phi, đã cho biết như vậy.
Các nước G-8 chỉ giúp đỡ Haiti về vật chất như tiền bạc, lương thực, thuốc men. Châu Phi còn đi xa hơn. Các vị nguyên thủ quốc gia ở lục địa Đen đã ngỏ lời mời người vô gia cư Haiti bắt đầu cuộc sống mới ở cố hương. Theo ông Jean Ping, cựu Bộ trưởng Ngoại giao Gabon và nay là Chủ tịch Ủy ban châu Phi, vấn đề nói trên đã được thảo luận tại Hội nghị Cấp cao Liên minh châu Phi lần thứ 14 tại thủ đô Addis Abeba của Ethiopia (từ ngày 31/1 đến 2/2). Lục địa Đen mắc nợ Haiti rất nhiều: Trước đây, quốc gia này là cửa ngõ đi vào châu Mỹ của những người nô lệ châu Phi. Năm 1804, Haiti trở thành nước cộng hòa đầu tiên của người gốc Phi trong lịch sử nhân loại.
Dự án mà ông Jean Ping nhắc đến ở trên là ý tưởnng của Tổng thống Senegal Abdoulaye Wade. Ông này đề xuất rằng ở giai đoạn đầu, chính phủ các nước châu Phi có trách nhiệm nhập quốc tịch cho tất cả những người Haiti muốn quay về cố hương và khuyến khích dân bản địa nhận trẻ em mồ côi Haiti làm con nuôi. Cũng cần nói thêm rằng, thủ đô Dakar của Senegal xưa kia là điểm tập trung chính của nô lệ châu Phi trước khi họ bị chở sang châu Mỹ.
Theo tờ Newizv, ý tưởng của ông Wade cần phải được cụ thể hóa theo hai hướng. Phương án thứ nhất là cấp đất cho những người Haiti bị mất nhà cửa, số này lên đến khoảng một triệu. Phương án thứ hai là lập hẳn một quốc gia mới ở châu Phi để chuyển hết người Haiti về đây. Hòn đảo Haiti ở vùng biển Caribe là “rốn động đất”, không thích hợp để sinh sống. Ông Wade cho rằng cần theo tấm gương ở Trung Đông trong vấn đề này. Trả lời phỏng vấn của kênh truyền hình Euronews, Tổng thống Senegal nêu rõ: “Trước kia, lãnh thổ của Israel và Palestine vốn là sa mạc. Người ta chở về đó những con người hiện đang xây dựng đất nước”.
Nhiều nước châu Phi đã tỏ ý ủng hộ dự án nói trên nhưng vấn đề chủ chốt là lấy đâu ra tiền. Hiện rất ít nước ở lục địa Đen có nguồn lực để hỗ trợ những người Haiti nghèo đói, cơ cực hoặc chấp nhận chia một phần lãnh thổ cho họ lập ra quốc gia mới. Chỉ Senegal, vốn có nhiều mối quan hệ xã hội và văn hóa rất gần gũi với Haiti, ngay trong những ngày đầu tiên sau động đất đã tuyên bố ủng hộ các nạn nhân một triệu USD. Người dân Haiti hiện nay là hậu duệ của những nô lệ có gốc gác từ Tây Phi mà Senegal lại nằm ở khu vực này. Vì thế, người Haiti và người Senegal rất gần gũi nhau về dòng máu và tập tục.
Tiền lệ Liberia
Trong lịch sử đã có tiền lệ người gốc Phi ở châu Mỹ trở về cố hương lập quốc gia mới, đó là nước Liberia.
Mọi việc bắt đầu từ khi những người gốc Phi ở Mỹ trở về vùng bờ biển Tây Phi hồi năm 1822. Họ tự gọi mình là người Mỹ - Liberia và lập ra khu thuộc địa Mỹ của “những người da màu tự do” (Free men of color) dưới sự bảo trợ của Hội American Colonization Society. Được sự chấp nhận của các tù trưởng địa phương, những người di cư đã đến sống ở vùng đất rộng hơn 13.000 km2 dọc bờ biển Tây Phi. Thực ra đã có sự đổi chác rất không công bằng: Những người trở về từ Mỹ đã lấy lòng các vị tù trưởng bằng những món quà mà tổng giá trị chỉ khoảng... 50 USD vào thời điểm đó. Năm 1824, khu thuộc địa được đặt tên là Liberia (Đất nước tự do). Đến năm 1828, những người di cư chiếm toàn bộ vùng bờ biển dài gần 500km. Năm 1847, họ tuyên bố nước Cộng hòa Liberia độc lập khỏi Mỹ. Mặc dù người Liberia trở về từ Mỹ coi châu Phi là vùng đất của tổ tiên nhưng họ lại không muốn gắn với cộng đồng tại đây. Quốc kỳ, quốc huy, con dấu và cách thức điều hành đất nước của họ đều sao chép từ Mỹ.
Sự thiếu tin tưởng và thù địch giữa “người Mỹ” sống ở vùng bờ biển với “dân bản địa” tại vùng rừng sâu luôn song hành cùng lịch sử Liberia. Người Mỹ- Liberia thiểu số thống trị người dân bản địa, coi họ là tộc mọi
rợ và thấp kém. Nội chiến liên miên làm cho nền kinh tế kiệt quệ. Liberia là một trong những quốc gia nghèo nhất thế giới với GDP tính theo đầu người năm 2008 chỉ đạt 500 USD (xếp thứ 226 trên thế giới, chỉ cao hơn 3 quốc gia khác ở châu Phi). Gần 80% dân số nước này sống dưới mức nghèo khổ. Hiện tại Liberia có diện tích 96.320km2 và khoảng 3,5 triệu dân, trong đó người Phi từ Mỹ trở về chỉ chiếm thiểu số nhỏ bé nhưng lại nắm quyền lực rất lớn.
 Tổng thống Senegal đề xuất ý ttưởng lập quốc gia mới ở châu phi cho người Haiti |
Dự án mà ông Jean Ping nhắc đến ở trên là ý tưởnng của Tổng thống Senegal Abdoulaye Wade. Ông này đề xuất rằng ở giai đoạn đầu, chính phủ các nước châu Phi có trách nhiệm nhập quốc tịch cho tất cả những người Haiti muốn quay về cố hương và khuyến khích dân bản địa nhận trẻ em mồ côi Haiti làm con nuôi. Cũng cần nói thêm rằng, thủ đô Dakar của Senegal xưa kia là điểm tập trung chính của nô lệ châu Phi trước khi họ bị chở sang châu Mỹ.
Theo tờ Newizv, ý tưởng của ông Wade cần phải được cụ thể hóa theo hai hướng. Phương án thứ nhất là cấp đất cho những người Haiti bị mất nhà cửa, số này lên đến khoảng một triệu. Phương án thứ hai là lập hẳn một quốc gia mới ở châu Phi để chuyển hết người Haiti về đây. Hòn đảo Haiti ở vùng biển Caribe là “rốn động đất”, không thích hợp để sinh sống. Ông Wade cho rằng cần theo tấm gương ở Trung Đông trong vấn đề này. Trả lời phỏng vấn của kênh truyền hình Euronews, Tổng thống Senegal nêu rõ: “Trước kia, lãnh thổ của Israel và Palestine vốn là sa mạc. Người ta chở về đó những con người hiện đang xây dựng đất nước”.
Sau trận động đất rất nhiều trẻ em Haiti bị mồ côi
Tiền lệ Liberia
Trong lịch sử đã có tiền lệ người gốc Phi ở châu Mỹ trở về cố hương lập quốc gia mới, đó là nước Liberia.
 |
Sự thiếu tin tưởng và thù địch giữa “người Mỹ” sống ở vùng bờ biển với “dân bản địa” tại vùng rừng sâu luôn song hành cùng lịch sử Liberia. Người Mỹ- Liberia thiểu số thống trị người dân bản địa, coi họ là tộc mọi
rợ và thấp kém. Nội chiến liên miên làm cho nền kinh tế kiệt quệ. Liberia là một trong những quốc gia nghèo nhất thế giới với GDP tính theo đầu người năm 2008 chỉ đạt 500 USD (xếp thứ 226 trên thế giới, chỉ cao hơn 3 quốc gia khác ở châu Phi). Gần 80% dân số nước này sống dưới mức nghèo khổ. Hiện tại Liberia có diện tích 96.320km2 và khoảng 3,5 triệu dân, trong đó người Phi từ Mỹ trở về chỉ chiếm thiểu số nhỏ bé nhưng lại nắm quyền lực rất lớn.
Trần Quang Vinh
