(TT&VH) - Liên minh châu Âu (EU) có ý định thống nhất các tiêu chí xem xét đơn xin tỵ nạn của những người từ nơi khác để thoát khỏi sự bế tắc trong chính sách nhập cư. Tuy nhiên, cả những người có quan điểm bảo thủ lẫn các nhà hoạt động nhân quyền đều chỉ trích gay gắt dự thảo văn kiện đang được Ủy ban châu Âu (EC) soạn thảo.
Bế tắc
Các nước EU chống lại nạn nhập cư bất hợp pháp như thế nào? Siết chặt luật tiếp nhận người nước ngoài, đóng cửa biên giới, tăng cường kiểm tra bờ biển hay thậm chí dùng cả biện pháp “rung cây dọa khỉ”?
Theo các chuyên gia, hiện tại EU chưa có chính sách hiệu quả và thống nhất để giải quyết vấn đề nhập cư bất hợp pháp. Các nước Địa Trung Hải chịu sức ép của những dòng nhập cư mạnh nhất ở châu Âu là Tây Ban Nha, Italia, Malta và Síp. Các quốc gia nằm gần châu Phi buộc phải đơn thương độc mã che chắn đường biên của mình khỏi sự xâm nhập trái phép. Các biện pháp của họ có thể đạt hiệu quả ở mức độ nhất định nhưng xét về mặt nhân đạo thì rất đáng ngờ. Vì thế mà các nước này không những bị nhiều tổ chức nhân quyền lên án mà còn bị các quốc gia châu Âu khác phê phán. Thêm nữa, đề nghị áp dụng hạn ngạch chia đều số người nhập cư cho tất cả các thành viên EU của họ cũng vấp phải sự phản đối. Đức và Áo tỏ thái độ gay gắt nhất vì hai nước này cho rằng, vấn đề nhập cư trái phép theo đường biển chẳng phải là mối lo của họ mà của riêng các nước Nam Âu.
Theo tờ Deutsche Welle, hiện tại tất cả các trại tiếp nhận tạm thời người ty nạn ở những nước Địa Trung Hải đều trong tình trạng thảm họa - quá tải, mất vệ sinh, trật tự an ninh không đảm bảo. Những nhà quan sát độc lập cho rằng, việc người ty nạn bị đối xử tồi tệ là cách mà các nước chủ nhà muốn dập tắt ý định vượt biên của người dân châu Phi nhằm tìm kiếm một tương lai tươi sáng. Đó là chính sách “rung cây dọa khỉ”. Chính quyền Italia còn ký với Libya hiệp định đẩy người ty nạn châu Phi về nơi xuất phát (phần lớn các “thuyền nhân” trước khi vượt biển đến Italia đều tập kết ở Libya).
Cách đây không lâu, mỗi năm có hàng trăm nghìn người châu Phi nhập cư trái phép vào Tây Ban Nha. Nhằm ngăn chặn tình trạng này, Tây Ban Nha đã áp dụng hệ thống kiểm soát bằng máy tính về sự lưu thông tàu thuyền trên vịnh Gibraltar, tăng cường bảo vệ bờ biển, dựng cả hàng rào thép gai... Bên cạnh đó, một cơ quan chuyên về trục xuất người nhập cư bất hợp pháp của nước này cũng đã được thành lập.
Bất chấp những nỗ lực kể trên, dòng người nhập cư vào châu Âu vẫn không giảm.
Người nhập cư trái phép vào châu Âu mỗi năm một tăng
Kế hoạch “nhất thể hóa”
Để thoát khỏi sự bế tắc, EC có ý định áp dụng những quy định thống nhất tại tất cả các nước EU trong việc xét đơn xin ty nạn. Trong đó có quy định thời gian xét đơn ở khâu đầu tiên không được kéo dài quá 6 tháng. Các nhân viên xem xét đơn có trách nhiệm thông báo cho người ty nạn về những quyền của họ. Các quy định mới của EU dành sự ưu tiên cho phụ nữ và trẻ em. Đối với tất cả 27 nước EU, những người nộp đơn xin ty nạn đều có cơ hội được chấp nhận hay bị từ chối giống như nhau.
Đề xuất nói trên của EC được xem xét riêng rẽ tại mỗi nước thành viên EU rồi sau đó sẽ được Quốc hội châu Âu thông qua. EC hy vọng các quy định mới về người nhập cư sẽ có hiệu lực vào năm 2012.
Dự thảo của EC bị cả phái bảo thủ lẫn những người hoạt động nhân quyền chỉ trích. Phát biểu trên tờ Bild, ông Manfred Weber, đại diện của Đức trong Quốc hội châu Âu, nhấn mạnh: “Chúng tôi không chấp nhận việc nới lỏng các quy định về nhập cư đang có hiệu lực ở Đức và sẽ phong tỏa văn kiện này tại Quốc hội châu Âu”. Ông cho rằng EU cần siết chặt các quy định tiếp nhận người nhập cư.
Bà Monika Hohlmeier, cũng là đại diện của Đức trong Quốc hội châu Âu, lại nêu rõ rằng trước hết cần phải bảo vệ những người có đầy đủ các điều kiện được tỵ nạn ở Đức. Tuy nhiên, bà cũng nhấn mạnh là trong bối cảnh đó, không được quên việc bảo vệ an ninh cho chính người dân Đức. Chẳng hạn, những quy định nhập cư mới không được ngăn cản tiến trình trục xuất các tội phạm chiến tranh hay bọn khủng bố ra khỏi nước Đức.
Tổ chức nhân quyền Pro Asyl thì cho rằng dự thảo các quy định nhập cư mới đang được soạn thảo chưa đủ tính dân chủ. Ông Karl Kopp, đại diện của Pro Asyl, nói: “Một số quốc gia tìm cách ngăn cản mọi đề nghị nới lỏng các quy định nhập cư hiện hành. Vì thế mà tại bờ biển các nước châu Âu ngày càng xuất hiện nhiều trại ty nạn mà ở đấy người nhập cư trái phép, trước hết là người châu Phi, sống mòn mỏi, vô vọng. Cái đó gọi là sự “chào đón” theo kiểu Âu!”.
Bế tắc
Các nước EU chống lại nạn nhập cư bất hợp pháp như thế nào? Siết chặt luật tiếp nhận người nước ngoài, đóng cửa biên giới, tăng cường kiểm tra bờ biển hay thậm chí dùng cả biện pháp “rung cây dọa khỉ”? Theo các chuyên gia, hiện tại EU chưa có chính sách hiệu quả và thống nhất để giải quyết vấn đề nhập cư bất hợp pháp. Các nước Địa Trung Hải chịu sức ép của những dòng nhập cư mạnh nhất ở châu Âu là Tây Ban Nha, Italia, Malta và Síp. Các quốc gia nằm gần châu Phi buộc phải đơn thương độc mã che chắn đường biên của mình khỏi sự xâm nhập trái phép. Các biện pháp của họ có thể đạt hiệu quả ở mức độ nhất định nhưng xét về mặt nhân đạo thì rất đáng ngờ. Vì thế mà các nước này không những bị nhiều tổ chức nhân quyền lên án mà còn bị các quốc gia châu Âu khác phê phán. Thêm nữa, đề nghị áp dụng hạn ngạch chia đều số người nhập cư cho tất cả các thành viên EU của họ cũng vấp phải sự phản đối. Đức và Áo tỏ thái độ gay gắt nhất vì hai nước này cho rằng, vấn đề nhập cư trái phép theo đường biển chẳng phải là mối lo của họ mà của riêng các nước Nam Âu.
Theo tờ Deutsche Welle, hiện tại tất cả các trại tiếp nhận tạm thời người ty nạn ở những nước Địa Trung Hải đều trong tình trạng thảm họa - quá tải, mất vệ sinh, trật tự an ninh không đảm bảo. Những nhà quan sát độc lập cho rằng, việc người ty nạn bị đối xử tồi tệ là cách mà các nước chủ nhà muốn dập tắt ý định vượt biên của người dân châu Phi nhằm tìm kiếm một tương lai tươi sáng. Đó là chính sách “rung cây dọa khỉ”. Chính quyền Italia còn ký với Libya hiệp định đẩy người ty nạn châu Phi về nơi xuất phát (phần lớn các “thuyền nhân” trước khi vượt biển đến Italia đều tập kết ở Libya).
Cách đây không lâu, mỗi năm có hàng trăm nghìn người châu Phi nhập cư trái phép vào Tây Ban Nha. Nhằm ngăn chặn tình trạng này, Tây Ban Nha đã áp dụng hệ thống kiểm soát bằng máy tính về sự lưu thông tàu thuyền trên vịnh Gibraltar, tăng cường bảo vệ bờ biển, dựng cả hàng rào thép gai... Bên cạnh đó, một cơ quan chuyên về trục xuất người nhập cư bất hợp pháp của nước này cũng đã được thành lập.
Bất chấp những nỗ lực kể trên, dòng người nhập cư vào châu Âu vẫn không giảm.
Người nhập cư trái phép vào châu Âu mỗi năm một tăng
Kế hoạch “nhất thể hóa”
Để thoát khỏi sự bế tắc, EC có ý định áp dụng những quy định thống nhất tại tất cả các nước EU trong việc xét đơn xin ty nạn. Trong đó có quy định thời gian xét đơn ở khâu đầu tiên không được kéo dài quá 6 tháng. Các nhân viên xem xét đơn có trách nhiệm thông báo cho người ty nạn về những quyền của họ. Các quy định mới của EU dành sự ưu tiên cho phụ nữ và trẻ em. Đối với tất cả 27 nước EU, những người nộp đơn xin ty nạn đều có cơ hội được chấp nhận hay bị từ chối giống như nhau.
Đề xuất nói trên của EC được xem xét riêng rẽ tại mỗi nước thành viên EU rồi sau đó sẽ được Quốc hội châu Âu thông qua. EC hy vọng các quy định mới về người nhập cư sẽ có hiệu lực vào năm 2012.
Dự thảo của EC bị cả phái bảo thủ lẫn những người hoạt động nhân quyền chỉ trích. Phát biểu trên tờ Bild, ông Manfred Weber, đại diện của Đức trong Quốc hội châu Âu, nhấn mạnh: “Chúng tôi không chấp nhận việc nới lỏng các quy định về nhập cư đang có hiệu lực ở Đức và sẽ phong tỏa văn kiện này tại Quốc hội châu Âu”. Ông cho rằng EU cần siết chặt các quy định tiếp nhận người nhập cư.
Bà Monika Hohlmeier, cũng là đại diện của Đức trong Quốc hội châu Âu, lại nêu rõ rằng trước hết cần phải bảo vệ những người có đầy đủ các điều kiện được tỵ nạn ở Đức. Tuy nhiên, bà cũng nhấn mạnh là trong bối cảnh đó, không được quên việc bảo vệ an ninh cho chính người dân Đức. Chẳng hạn, những quy định nhập cư mới không được ngăn cản tiến trình trục xuất các tội phạm chiến tranh hay bọn khủng bố ra khỏi nước Đức.
Tổ chức nhân quyền Pro Asyl thì cho rằng dự thảo các quy định nhập cư mới đang được soạn thảo chưa đủ tính dân chủ. Ông Karl Kopp, đại diện của Pro Asyl, nói: “Một số quốc gia tìm cách ngăn cản mọi đề nghị nới lỏng các quy định nhập cư hiện hành. Vì thế mà tại bờ biển các nước châu Âu ngày càng xuất hiện nhiều trại ty nạn mà ở đấy người nhập cư trái phép, trước hết là người châu Phi, sống mòn mỏi, vô vọng. Cái đó gọi là sự “chào đón” theo kiểu Âu!”.
Trần Quang Vinh
