(TT&VH) - Cho đến nay, loài người hiểu biết về đáy đại dương ngay trên Trái đất có lẽ còn ít ỏi hơn là về bề mặt của Mặt trăng. Vì thế đầu tháng tới, các nhà nghiên cứu Mỹ tìm cách thám sát điểm sâu nhất của đại dương (khoảng 11.000 mét). Đây mới là lần thứ 3 loài người đi tới cái điểm sâu thẳm trong tối tăm vĩnh cửu này.
Lật ngược lịch sử
Lật ngược lịch sử
 Tàu lặn Trieste trên tràng bìa một tạp chí Italia |
Năm 1951, điểm được xem là thấp nhất trên bề mặt trái đất đã được phát hiện. Điểm này được gọi là Challenger Deep, mang tên của con tàu tìm ra nó là tàu hải quân hoàng gia Anh Challenger 2. Nó nằm gần đảo Guam, tại rãnh Mariana là vùng sâu nhất ở Thái Bình Dương, nơi có chiều sâu gần 11 km.
Áp lực nước ở độ sâu mà ánh sáng không bao giờ lọt tới này lớn gấp 1.100 lần áp lực không khí trên mặt biển, tương đương với sức nặng khoảng 50 chiếc máy bay phản lực đè lên người. Cũng vì thế mà cho tới nay duy nhất mới có 2 người trực tiếp xuống được tới điểm sâu đó: Đó là hai nhà thám hiểm Jaques Piccard (người Thụy Sĩ) và Don Walsh. Cách đây gần nửa thế kỷ, ngày 23/1/1960, với chiếc tàu ngầm mang tên Trieste, hai nhà phiêu lưu đầy mạo hiểm này đã thực hiện một cuộc lặn kéo dài 4 giờ và đã chạm được đáy ở độ sâu 10.915 mét. Họ kinh ngạc khi tận mắt thấy ở độ sâu với áp lực khủng khiếp có vẫn có những loài cá sinh sống. Nhưng hồi đó với tàu ngầm Trieste, hai nhà thám hiểm chỉ có dịp quan sát Challenger Deep bằng mắt, chứ không thể mang được một chút mẫu vật nào từ đó lên mặt biển.
Sau đấy 35 năm, loài người mới có dịp lần thứ hai trở lại Challenger Deep thông qua một thiết bị lặn điều khiển từ xa mang tên Kaiko của Trung tâm Khoa học và Công nghệ biển Nhật Bản. Ngày 24/3/1995, thiết bị không người lái này đã lặn xuống độ sâu tới 10.911m. Nó được một con tàu mẹ trên mặt biển tiếp năng lượng và điều khiển hoạt động qua những đường ống dẫn. Khác với tàu ngầm Trieste, thiết bị Kaiko đã mang lên được mặt biển vô số mẫu vật. Thế nhưng đến mùa Hè năm 2003, nó đã bị một cơn bão bứt khỏi tàu mẹ và biến mất vĩnh viễn dưới đáy đại dương.
Trở lại Challenger Deep với thần biển Nereus
Sắp tới, các nhà khoa học Mỹ một lần nữa tìm cách thám sát nơi sâu nhất thế giới với thiết bị lặn Nereus, mang tên một vị thần biển đầu người đuôi cá của thần thoại Hy Lạp. Tất nhiên đây cũng là một thiết bị không người lái bởi ngay cả với trình độ kỹ thuật hiện nay, đưa người xuống độ sâu như vậy vẫn là một hành động quá mạo hiểm.
Áp lực nước ở độ sâu mà ánh sáng không bao giờ lọt tới này lớn gấp 1.100 lần áp lực không khí trên mặt biển, tương đương với sức nặng khoảng 50 chiếc máy bay phản lực đè lên người. Cũng vì thế mà cho tới nay duy nhất mới có 2 người trực tiếp xuống được tới điểm sâu đó: Đó là hai nhà thám hiểm Jaques Piccard (người Thụy Sĩ) và Don Walsh. Cách đây gần nửa thế kỷ, ngày 23/1/1960, với chiếc tàu ngầm mang tên Trieste, hai nhà phiêu lưu đầy mạo hiểm này đã thực hiện một cuộc lặn kéo dài 4 giờ và đã chạm được đáy ở độ sâu 10.915 mét. Họ kinh ngạc khi tận mắt thấy ở độ sâu với áp lực khủng khiếp có vẫn có những loài cá sinh sống. Nhưng hồi đó với tàu ngầm Trieste, hai nhà thám hiểm chỉ có dịp quan sát Challenger Deep bằng mắt, chứ không thể mang được một chút mẫu vật nào từ đó lên mặt biển.
Sau đấy 35 năm, loài người mới có dịp lần thứ hai trở lại Challenger Deep thông qua một thiết bị lặn điều khiển từ xa mang tên Kaiko của Trung tâm Khoa học và Công nghệ biển Nhật Bản. Ngày 24/3/1995, thiết bị không người lái này đã lặn xuống độ sâu tới 10.911m. Nó được một con tàu mẹ trên mặt biển tiếp năng lượng và điều khiển hoạt động qua những đường ống dẫn. Khác với tàu ngầm Trieste, thiết bị Kaiko đã mang lên được mặt biển vô số mẫu vật. Thế nhưng đến mùa Hè năm 2003, nó đã bị một cơn bão bứt khỏi tàu mẹ và biến mất vĩnh viễn dưới đáy đại dương.
Trở lại Challenger Deep với thần biển Nereus
Sắp tới, các nhà khoa học Mỹ một lần nữa tìm cách thám sát nơi sâu nhất thế giới với thiết bị lặn Nereus, mang tên một vị thần biển đầu người đuôi cá của thần thoại Hy Lạp. Tất nhiên đây cũng là một thiết bị không người lái bởi ngay cả với trình độ kỹ thuật hiện nay, đưa người xuống độ sâu như vậy vẫn là một hành động quá mạo hiểm.
 Tầu lặn Nereus |
Nereus có trọng lượng 2.880kg và tốc độ di chuyển tối đa 3 hải lý/giờ. Thân tàu được làm bằng chất liệu sứ. Việc điều khiển hoạt động của Nereus được tiến hành theo hai phương thức: hoặc điều khiển từ xa hoặc được lập trình sẵn, tùy theo yêu cầu cụ thể. Trong trường hợp lặn tự động, Neurus sẽ đi theo một phác đồ đã được lập trình sẵn và có thể tiến hành khảo sát đo đạc một khu vực rộng lớn dưới đáy đại dương.
Nhà thiết kế Andy Bowen cho biết Nereus có đủ “trí thông minh và năng lượng” để thám hiểm một khu vực rộng lớn dưới đáy biển. Tầu lặn này được trang bị nhiều thiết bị cảm biến hóa học, các hệ thống Sonar và nhiều máy quay kỹ thuật số. Khác với Kaiko, đây là một tầu tự hành. Sau khi khảo sát, khai quật dưới đáy biển, Nereus sẽ tự động trở về với tàu mẹ. Trong vòng 12 giờ, người ta có thể lắp đặt cho Nereus một cánh tay cơ khí và có thể điều khiển từ tàu mẹ thông qua một cáp quang có độ dài tới 40km.
Andy Bowen, một trong những người thiết kế Nereus, cho biết thiết bị lặn này sẽ lần lượt khảo sát các độ sâu 1.000m, 4.000m, 8.000m và cuối cùng là 11.000m. Quá trình khảo sát nghiên cứu sẽ bắt đầu từ ngày 23/5 và kéo dài đến ngày 6/6/2009.
Nhà thiết kế Andy Bowen cho biết Nereus có đủ “trí thông minh và năng lượng” để thám hiểm một khu vực rộng lớn dưới đáy biển. Tầu lặn này được trang bị nhiều thiết bị cảm biến hóa học, các hệ thống Sonar và nhiều máy quay kỹ thuật số. Khác với Kaiko, đây là một tầu tự hành. Sau khi khảo sát, khai quật dưới đáy biển, Nereus sẽ tự động trở về với tàu mẹ. Trong vòng 12 giờ, người ta có thể lắp đặt cho Nereus một cánh tay cơ khí và có thể điều khiển từ tàu mẹ thông qua một cáp quang có độ dài tới 40km.
Andy Bowen, một trong những người thiết kế Nereus, cho biết thiết bị lặn này sẽ lần lượt khảo sát các độ sâu 1.000m, 4.000m, 8.000m và cuối cùng là 11.000m. Quá trình khảo sát nghiên cứu sẽ bắt đầu từ ngày 23/5 và kéo dài đến ngày 6/6/2009.
Thiết bị lặn Kaiko
Nếu thành công, đây là lần đầu tiên một thiết bị lặn tự động xuống được đáy biển sâu nhất thế giới. Hai thiết bị lần trước đều phải do con người trực tiếp điều khiển. Các nhóm nghiên cứu đại dương của Anh, Pháp, Nga và Nhật Bản hiện đang rất chăm chú theo dõi chuyến thám hiểm của Nereus. Công việc chuẩn bị hiện đang được tiến hành khẩn trương vì chỉ còn ít ngày nữa là thiết bị trị giá 5 triệu USD này sẽ bước vào một cuộc phiêu lưu chưa biết điều gì sẽ xảy ra. Thách thức lớn nhất chính là áp lực của nước.
Nếu Neurus thất bại như Kaiko, đến năm 2012, người Nga dự kiến cũng sẽ tiến hành thám sát Challenger Deep, bằng một tầu ngầm của họ.
Nếu Neurus thất bại như Kaiko, đến năm 2012, người Nga dự kiến cũng sẽ tiến hành thám sát Challenger Deep, bằng một tầu ngầm của họ.
Minh Bích
