(TT&VH) - 3 viên tướng và 22 quan chức cao cấp của quân đội Colombia vừa bị sa thải hôm 29/10. Nguyên nhân do họ có dính dáng tới vụ mất tích của hàng chục thanh niên trẻ vô tội, bị giết để quân đội đếm xác, ghi công trong cuộc chiến với các du kích cánh tả. Chính quyền Colombia tuyên bố sẽ có thêm nhiều quan chức quân đội mất ghế do các vụ trên không phải là cá biệt.
Những vụ mất tích bí hiểm
Soacha là một khu ổ chuột ở ngoại ô ở thủ đô Bogota (Colombia), nơi nổi tiếng về tình trạng bạo lực, tội phạm và có nhiều thanh niên thất nghiệp. Vì thế khi vài người môi giới lạ mặt tìm đến và đề nghị với các thanh niên nơi đây về một công việc có thu nhập cao, 11 người đã nhận lời. Tuy nhiên kể từ lúc rời đi với những người lạ này, chẳng ai hay biết tin tức về họ. Gia đình chỉ được các thanh niên nói trên dặn dò rằng họ sẽ đi tới nơi xa xôi, bù lại sẽ người ta trả công tốt.
 Khu ổ chuột Soacha, nơi những thanh thiếu niên bị mất tích |
Song vào tháng 8 và tháng 9 năm ngoái, thi thể của 11 người đã được tìm thấy cách nhà hơn 200km về phía đông bắc, tại bang North Santander. Tất cả đều bị coi là du kích cánh tả chống đối chính phủ và bị giết trong các cuộc giao tranh. Bà Elvira de Castro, mẹ của Joaquin de Castro, 28 tuổi, một trong số những thanh niên nhận lời những kẻ môi giới, nói với tờ Los Angeles Times rằng xác con bà được tìm thấy hồi tháng 9. Bà đã khóc nấc lên khi nghe tin dữ, rằng con mình bị giết vì tham gia phiến quân chống lại chính phủ: "Nó còn chẳng biến cách bắn một khẩu súng. Tôi muốn mọi chuyện được làm rõ bởi người ta đã nói những thứ khủng khiếp về con trai tôi, vốn không phải là sự thật".
Các nhóm bảo vệ nhân quyền ở Colombia cho biết vụ giết hại 11 nạn nhân ở Soacha không phải là cá biệt. Cuộc điều tra do tờ El Tiempo tiến hành hồi tháng 9 cho thấy 18 thanh niên ở bang Risaralda cũng đã biến mất sau khi được nhận vào làm ở một nơi bí mật. Những nạn nhân này sau đó được tìm thấy đã chết. Họ bị quân đội cho là lính của các phong trào du kích cánh tả và bị tiêu diệt trong các cuộc giao tranh. Tuy nhiên, gia đình các nạn nhân đều khẳng định con cái họ là người vô tội và không có liên quan với các nhóm vũ trang.
Cuộc xáo trộn nhân sự lớn nhất
Vụ việc đã khiến Bộ Quốc phòng Colombia phải tiến hành một cuộc điều tra nội bộ kéo dài 3 tuần. Kết quả là 25 quan chức bị sa thải, gồm 3 vị tướng, 11 đại tá, 3 thiếu tá, 1 đại úy, 1 thiếu úy và 6 sĩ quan cấp thấp. Khoảng 20 quan chức được cho là có liên hệ trực tiếp tới các vụ giết hại trong khi những người khác đã thực hiện tội ác ở cấp độ "quản lý".Đây được xem là cuộc xáo trộn nhân sự lớn nhất của quân đội Colombia trong nhiều năm liên quan tới vấn đề nhân quyền.
Trong cuộc họp báo công bố việc sa thải hôm 29/10, Tổng thống Colombia Alvaro Uribe đã lên tiếng bảo vệ hình ảnh quân đội trước khi tuyên bố rằng "trong một số trường hợp, quân đội đã thể hiện sự sơ suất, thiếu quan tâm với các quy trình mà họ phải giám sát" và thừa nhận việc đã có một số kẻ phạm tội.
 Tổng thống Colombia Alvaro Uribe cùng lãnh đạo quân đội thông báo việc sa thải các tướng lĩnh cấp cao. |
Một trong số những sĩ quan mới bị sa thải, Chỉ huy sư đoàn số 30, tướng Paulino Coronado, đã nói với hãng tin AP rằng ông không ra lệnh cho binh lính giết người vô tội. "Tôi không ra lệnh. Tôi không hề biết gì hoặc cho phép việc thực hiện các hoạt động bất hợp pháp" - ông nói.
Tuy nhiên nghiên cứu do tổ chức bảo vệ nhân quyền mang tên Ủy ban các luật gia Colombia và hội Hữu nghị vì hòa giải được công bố hồi tháng 8 năm nay cho thấy quân đội và cảnh sát Colombia đã thực hiện 329 vụ giết người trái luật trong năm 2007, tăng 48% so với năm ngoái. Còn trong 6 tháng đầu năm 2008, có khoảng 100 vụ giết người chưa qua xét xử đã được thực hiện, có giảm đi so với năm ngoái nhưng vẫn còn cao.
Chính Bộ trưởng Quốc phòng Colombia Juan Manuel Santos cũng phải thừa nhận rằng nhân quyền vẫn là "gót chân Achilles" của quân đội và tình trạng vi phạm nhân quyền đã làm lu mờ những thành tựu mà Colombia đạt được trong cuộc chiến chống các các du kích cánh tả cũng như những kẻ buôn lậu ma túy.
Đại phẫu quân đội
Nhằm ngăn chặn các bê bối tương tự trong tương lai, Bộ quốc phòng Colombia đã ban bố một loạt các thay đổi về phương pháp huấn luyện và giáo dục binh lính. Quân đội sẽ thay đổi mục tiêu, từ việc đếm xác để đánh giá hiệu quả hoạt động như trước đây thành việc bắt giữ và cầm tù phiến quân. Các nhà điều tra dân sự giờ cũng có quyền điều tra những cái chết trong các cuộc chiến do quân đội tiến hành.
