(TT&VH) - Cụ bà người Pháp Jeanne Louise Calment qua đời năm 1997 ở tuổi 122 và như vậy là người hiện vẫn giữ kỷ lục thế giới về thời gian tuổi thọ. Hồi đạt tuổi 100 cụ còn đi xe đạp, và trước khi qua đời 3 năm cụ mới chịu bỏ thuốc lá. Cụ tiếp tục là một đối tượng nghiên cứu để giới khoa học đi tìm phương thuốc trẻ mãi không già. Những kết quả nghiên cứu sinh học phân tử gần đây nhất cho thấy cánh sống và nhịp sống có tác động rất nhiều tới tuổi thọ.
 Ảnh chụp cụ bà Jeanne Louise Calment ngày 21/2/1997, nhân dịp sinh nhật lần thứ 122. Ngày 4/8 năm đó cụ qua đời. Theo sách kỷ lục thế giới Guinness, cho đến nay cụ vẫn là người sống lâu nhất thế giới (chính xác 122 năm và 164 ngày) |
Thực tế phũ phàng
Nhà khoa học Blackburn nổi tiếng nhờ các công trình nghiên cứu về cơ chế lão hóa nói trên. Trong thực tế, quá trình ấy diễn ra phức hợp bội phần. Mặc dù vậy, trong guồng máy vô cùng tinh vi và năng động của tế bào, người ta đã khổ công nghiên cứu để tìm ra được một enzyme mang tên telomerase - mỗi lần chia tế bào, telomerase “kéo dài” các mũ bảo vệ vừa bị co ngắn trở về độ dài cũ, nói cách khác là giữ cho toàn bộ tế bào “cường tráng” như trước.
Theo Blackburn, nếu telomerase hoạt động mạnh mẽ thì nhiều tế bào không bị lão hóa, ví dụ như tế bào gốc ở tủy sống, vốn luôn luôn củng cố hệ thống miễn dịch của cơ thể, hoặc một số tế bào đơn giản khác và buồn thay, trong đó có phần lớn các tế bào ung thư.
Trong khi nghiên cứu cơ chế hoạt động của telomerase, Blackburn cũng ngả về nhận định rằng các tác động của môi trường sống và chế độ dinh dưỡng tác động đáng kể tới telomerase, gián tiếp quyết định thể trạng và tuổi thọ con người. Ít nhất thì thí nghiệm với nấm men cho thấy môi trường xấu làm tê liệt các telomerase, dẫn đến tế bào chết sớm. Một nhận định khác khiến giới nghiên cứu lo lắng hơn: áp lục tâm lý kéo dài cũng làm telomerase ngắn đi - người nào sống trong trạng thái căng thẳng thường trực sẽ có hàm lượng hormone gây stress cao hơn, và nhiều tế bào chết hơn. Để có kết quả chính xác hơn, người ta đã nghiên cứu các cặp song sinh một trứng, và nhận thấy người nào chăm thể thao có telomerase dài hơn.
Một kết luận nữa của nghiên cứu di truyền học cho thấy: Thường xuyên ăn hơi đói một chút cũng có lợi cho tuổi thọ. Lý do là một loại chất đạm tên là sirtuine, được kích thích hoạt động mạnh khi cơ thể thường xuyên thiếu ăn. Sirtuine gắn kết các telomere khi tế bào còn trẻ, và giảm hoạt động khi tế bào đã già. Không rõ cụ Jeanne Calment có ăn uống điều độ trong đời hay không, chỉ biết rằng cụ có một thói quen bất di bất dịch: tối nào cũng uống một ly vang chát, chứa resveratrol là một chất được coi là thuốc chống lão hóa, và hút một điếu thuốc. Có lẽ cũng nên coi đó là một dạng… điều độ?
Quay lại với các phản ứng hóa học trong cơ thể có tác động làm tê liệt hay kích hoạt tế bào. “Gần như nhất cử nhất động trong đời đều ảnh hưởng đến gene: ăn uống, hành xử, độc tố, áp lực tâm lý, khí hậu v.v.” giáo sư J. Walter ở ĐG Saarbruecken khẳng định. Tế bào có một trí nhớ, và trí nhớ đó đóng vai trò quan trọng về tuổi thọ, vì nó kích thích một số yếu tố di truyền và ru ngủ các yếu tố khác, nhằm giúp tế bào thích nghi hơn với khung cảnh xung quanh. Các thói quen sống kéo dài góp phần định dạng trí nhớ của tế bào, và chúng củng cố một điểm được mặc nhiên công nhận trong giới khoa học là sinh hoạt thể chất và tinh thần thoải mái giúp ta sống lâu. Cụ Calment rõ ràng đã đi trước làm gương; năm 1896 cụ cưới một đức lang quân giàu có, sau đó tha hồ thảnh thơi chơi thể thao và sinh hoạt văn hóa dồi dào.
Tóm lại bí quyết sống lâu của cụ Calment là sống điều độ, ăn uống vừa phải, thể thao và rượu vang đỏ. Thật ra cũng không có gì mới - tuy nhiên thực hiện được không phải là dễ!
