(TT&VH) - Một năm học mới lại chuẩn bị bắt đầu và Waseda, trường đại học nổi tiếng nhất Nhật Bản, lại bận rộn trước làn sóng xin nhập học. Người Nhật sống chết phải giật được tấm bằng của một đại học danh tiếng, được chuộng nhất là của Waseda, hoặc con đường hoạn lộ sẽ gập ghềnh ngay ở đầu tuổi trưởng thành. Trong thực tế, được học ở Waseda là như thế nào?
Danh hiệu nặng kí
Cái tên Waseda nổi tiếng được mặc nhiên coi là một biển hiệu của vinh quang. Cựu sinh viên lên blog không quên chú thích về xuất xứ, ngay cả các cột đèn đường gần trường cũng được khắc tên Waseda, còn khi bị cảnh sát giao thông chặn kiểm tra thì chỉ cần giơ thẻ sinh viên của Waseda là đủ nhận được động tác khom lưng chào và lời mời đi tiếp...
 Giờ nghỉ trưa, sinh viên trường Waseda
phải xếp hàng cả nửa tiếng mới mua được một tô mỳ |
Xứ sở mặt trời mọc vẫn luôn tỏa ra sức hút khó hiểu. Ai dám quả quyết hiểu rõ nước này? Đó là đất nước của các nhân viên lực lưỡng chuyên nhồi người vào toa tàu điện ngầm mới đóng được cửa, của đa số sinh viên đi học khoác túi Louis Vuitton. Tokyo ngột ngạt nóng ẩm trong mùa mưa, trong khi Hokkaido mỗi năm 6 tháng ngập tuyết, ở Kyoto giáo viên chủ yếu là các sư thầy. Còn Waseda, như đã nói, là trường đại học tư số một Nhật Bản, nhưng tại sao?
Năm 1882 đại học tư Wased ra đời, ngày ấy còn gọi là Tokyo Senmon Gakko. 126 năm qua Waseda luôn giữ vững danh hiệu là sự lựa chọn tốt nhất ngoài hệ thống nhà nước. Nhưng trong năm 2008 này thì Waseda - như mọi trường đại học khác - không chỉ còn là ổ rơm ấp ra những tên tuổi nổi tiếng, mà còn là một doanh nghiệp kinh tế với chuỗi khách sạn 4 sao dày đặc và lò luyện thi đại học toàn quốc.
40.000 sinh viên cùng "tắm nắng"
Doanh nghiệp Waseda phát triển tưng bừng. Cửa thì hẹp, người chen vào thì đông. Mẫu đơn xin dự kỳ thi tuyển có giá tối thiểu 160 USD. Có thể không đắt lắm? Nên biết là học sinh Nhật thường nộp đơn xin thi ở một chục trường khác nhau. Chưa kể các khóa luyện thi mọc như nấm sau mưa với học phí cắt cổ. Quả là không đơn giản cho các bậc phụ huynh...
 Khung cảnh trường Waseda |
Thôi thì cũng bõ nhọc nhằn nếu được nhận một chỗ học "cao cấp". Nhưng chưa chắc. Ở Nhật tên trường thường có giá trị hơn những gì được học ở đó. Một so sánh quốc tế cho thấy các môn khoa học xã hội ở trường Waseda có trình độ thấp hơn năm cuối ở trường phổ thông tại Đức!
Tại Waseda, cứ vào chánh ngọ là cả trường cùng được nghỉ trưa. 40.000 sinh viên chen nhau ra 50 quán gần cổng trường. Nửa tiếng xếp hàng dưới trời nắng 30°C đã thành "truyền thống".
Ăn uống xong, các sinh viên quay về giảng đường. Sau 15 phút khi hoàn tất ký tên vào tờ điểm danh thì một nửa số sinh viên đã chuồn qua cửa sau. Đợi thêm 15 phút nữa thì số còn lại nghe tiếng ngáy to hơn tiếng giáo sư. Câu hỏi mào đầu “Truyền thông là gì?” của giáo sư không nhận lấy được một câu trả lời gọi là có. Trường đại học số một mà như thế ư?!
Tư duy độc lập không được khuyến khích
Ở giảng đường bên cạnh đang có 70 sinh viên dự tiết “Văn học Nhật đương đại”. Số phần trăm người ngủ quả là ít hơn. Ít nhất thì Murakami cũng là người Nhật sáng giá nhất trên văn đàn hiện nay. Song một câu hỏi của giáo sư làm chấn động giảng đường, khi ông muốn nghe một ý kiến cá nhân về tác giả lừng danh của Rừng Na Uy. Tất cả rơi tõm vào sự im lặng đáng sợ.
Chương trình so sánh giáo dục toàn cầu PISA cho thấy học trò Nhật đứng số 1 về Toán, nhưng tư duy độc lập chưa bao giờ được khuyến khích trong giờ học. Ai hôm nay là sinh viên, người đó có sau lưng tối thiểu 12 năm nghe giảng một chiều, với những ngày học đến 16 tiếng mới đủ để làm bài tập về nhà và phụ đạo.
Tỉ lệ thanh thiếu niên tự sát ở Nhật cao nhất thế giới. Chỉ có ai thiếu thiện ý lắm mới cố tìm mối liên quan giữa kỷ lục đó và tư duy đào tạo!
Đức Lê
