(TT&VH Online) - Suốt hơn 30 năm qua có một kiến trúc sư (KTS) cứ lầm lũi đi thu gom những loại rác thải - như lốp xe cũ, kim loại phế liệu, vỏ đồ hộp hay chai lọ đã qua sử dụng… - để xây lên những công trình lớn mà ông gọi là Earthships (Những con tàu đất) ở nhiều nơi trên thế giới. Đó là kiến trúc sư người Mỹ Michael Reynolds.
Trong thời buổi khí hậu nóng lên, môi trường bị ô nhiễm và các nguồn năng lượng đang cạn kiệt, những “lâu đài” xây từ phế thải của KTS Michael Reynolds ngày càng gây sự chú ý. Những ngôi nhà của ông có thể “tự cung, tự cấp” cho cư dân trong đó năng lượng, nước sinh hoạt và thậm chí cả thức ăn.
Bộ phim tài liệu Garbage Warrior (Chiến binh rác) - được quay ở Mỹ, Ấn Độ, Mexico trong suốt 3 năm nhằm giới thiệu các công trình và sự nghiệp của KTS Michael Reynolds – ra mắt mới đây đã có một tiếng vang lớn vì tính thời sự của nó.
Mỗi một Earthship của Reynolds có các bức tường được làm từ 500-5000 lốp ô tô cũ được lèn đầy đất. Những ngôi nhà này thường được xây chìm dưới lòng đất. Chúng có khả năng cách nhiệt tuyệt vời. Nhiệt độ trong nhà sẽ được điều chỉnh bằng các cửa sổ, cửa kéo... Ở các khu vực nóng nực, Earthship còn được trang bị một hệ thống làm mát, trong đó không khí được làm mát bằng một hệ thống ống đặt sâu dưới lòng đất.
Tường nhà làm từ lốp xe
Nước sinh hoạt được lấy từ nước mưa hoặc tuyết thông qua một hệ thống bồn chứa xử lý để tái sử dụng nhiều lần: Thí dụ nước từ bồn rửa tay hoặc bồn tắm sẽ được lọc để tưới các loại cây trồng trong nhà hoặc sử dụng cho các nhà vệ sinh. Nước từ các nhà vệ sinh được chuyển tới một bồn chứa sinh học và sau đó được dùng để tưới các loại cây trồng bên ngoài ngôi nhà. Điện tiêu thụ trong các Earthship do các máy phát điện chạy bằng sức gió hoặc pin mặt trời cung cấp. Xung quanh các Earthship thường trồng nhiều loại ra quả theo hình thức “tự sản, tự tiêu”.
Một góc khu dân cư bao gồm các Earthship trên sa mạc
Nói chung, tư tưởng chủ đạo của Erthship là làm trong sạch môi trường bằng cách tái sử dụng triệt để các vật liệu phế thải để từ đó tạo ra những ngôi nhà sinh thái. Do không phụ thuộc vào các nguồn điện nước từ bên ngoài, nên các cư dân của Earthship hầu như không phải trả thêm phụ phí sinh hoạt. Ở Mỹ, nhiều earthship đã tạo thành cả một khu dân cư “tự cung, tự cấp” và theo KTS Reynolds, một gia đình 4 nhân khẩu có thể sinh sống trong loại Earthship mới mang tên Phonix mà không cần phải đi đến các cửa hàng rau quả.
Nội thất của một Earthship
Để các Earthship có đủ khả năng cạnh tranh với loại hình nhà ở khác, Reynolds đã phải dành nhiều năm cùng với các cộng sự của mình tiến hành các cuộc thử nghiệm ở gần thị trấn Taos (New Mexico) để tìm ra những phế liệu có thể xây dựng mẫu nhà của ông một cách tốt nhất.
Các công trình của ông thường xuyên đụng độ với luật pháp ở Mỹ và châu Âu, vì chúng không được xây theo những quy chuẩn kiến trúc và xây dựng thông thường. Ông thường xuyên bị kiện. Thí dụ một số khu dân cư gồm nhiều Earthship trên hoang mạc của Reynolds hiện đang phải đối mặt với một sửa đổi luật lệ ở Mỹ qui định mỗi ngôi nhà phải kết nối với các thiết bị cấp điện nước trung tâm. Các ngôi nhà của ông dĩ nhiên còn “vi phạm” điều khoản của luật pháp hiện hành liên quan đến nước thải sinh hoạt…
Hình dáng độc đáo của một Earthship
Thế nhưng, điều quan trọng nhất đối với KTS Reynolds là truyền bá tư tưởng kiến trúc bảo vệ môi trường của mình. Tư tưởng này hiện đặc biệt được đón nhận ở các nước kém phát triển. Đơn giản là vì ở đó nhu cầu về các ngôi nhà bằng các loại vật liệu đơn giản hoặc phế thải như Earthship là khá cao. Chi phí xây dựng những ngôi nhà loại này khá thấp, lợi ích kinh tế lâu dài lại rất cao. KTS Reynolds cho biết: “Các nước thế giới thứ ba, các khu bảo tồn dành cho người da đỏ ở Mỹ là những nơi đi đầu trong việc xây dựng các Earthship vì ở đó luật lệ không gây phiến hà cho công việc xây dựng như ở Mỹ hoặc châu Âu”.
Xây dựng nhà bằng các vỏ đựng đồ uống
Công ty Earthship Biotecture của KTS Reynolds đã nhân rộng được mô hình nhà sinh thái từ vật liệu phế thải của mình ra nhiều nước trên thế giới. Thí dụ earthship đã được xây dựng ở Honduras, Nam Phi, Nhật Bản, Australia, Pháp, Bỉ và một số nước khác. Với loại nhà này, rõ ràng KTS Reynolds đã thành công trong việc tạo cho con người có một lối sống mới, chăm lo hơn tới việc bảo vệ môi trường và cư xử “có văn hóa” hơn với thiên nhiên.
Minh Bích