(TT&VH Cuối tuần) - Bóng đá là vời vợi, là mênh mang, nhưng lại cũng là thăm thẳm. Trong khi vươn tới cái hay, cái đẹp, thậm chí có những cái có thể là vĩnh hằng, bóng đá đồng thời phải chống chọi với càng ngày càng nhiều điều tệ hại. Để dành thắng lợi trong cuộc chiến cam go ấy, vừa phải xây dựng những quan niệm, lại vừa phải hình thành những tổ chức thích hợp.
*Bạn có thể bày tỏ quan điểm của mình trên http://www.facebook.com/baothethaovanhoa
Đại hội đồng FIFA năm 2011 là một hội nghị gay go của một tổ chức có nhiều thành viên hơn cả Liên hợp quốc. Đó là lúc thậm chí những giá trị căn bản nhất của bóng đá đã bị thách thức, đặc biệt khi nói về sự trung thực, tính minh bạch, và không ít chuyện mang mầu sắc tham nhũng. Đấy không phải là chuyện của những trận đấu, sự đúng sai trong tiếng còi trọng tài, thái độ cầu thủ trên sân hay trong cuộc sống ở gia đình và ngoài xã hội, mà đấy chính là sự đúng mực của bộ máy, của những người điều hành hay lãnh đạo, trước hết là sự trong sạch của con người. Đại hội khép lại, với lời hứa rằng, sẽ phải thay đổi rất nhiều, về nhận thức, về tổ chức, và về con người. Bởi, với tất cả những gì hiện có, là không đủ và không thể.
Cả ông Jack Warner - nguyên Phó Chủ tịch FIFA (trái) lẫn ông Mohamad bin Hammam - nguyên Chủ tịch LĐBĐ châu Á đều bị Ủy ban Đạo đức của FIFA cấm hoạt động liên quan đến bóng đá do cáo buộc tham nhũng và hối lộ
Thời gian trôi đi, chúng ta nghe thông báo về sự ra đi của không ít người giữ cương vị lãnh đạo trong các liên đoàn bóng đá khu vực, những quan chức cấp cao của FIFA. Nhưng mãi đến cuộc họp Ban thường vụ FIFA ngày 29 và 30/3 vừa qua, mới có những quyết định mang tính nguyên tắc và có vẻ như vấn đề đã được đào sâu đến mức cần thiết. Tại phiên họp đầu tiên của năm 2012, đã có những quyết định về cải cách điều hành, về đạo đức, về kiểm soát tài chính và về tính minh bạch.
Những quyết định đã được đưa ra sau khi đã có những nghiên cứu cần thiết và cẩn trọng. FIFA đã lập ra 4 nhóm nghiên cứu độc lập để dự trình những đề nghị cụ thể: Nhóm tác chiến (Task Force) về Ủy ban Đạo đức (phụ trách: Claudio Sulse, người Thụy Sĩ), nhóm tác chiến về thay đổi điều lệ (phụ trách: Theo Zwanziger, nguyên Chủ tịch Liên đoàn bóng đá Đức), nhóm tác chiến về minh bạch (phụ trách: Frank Valtum, người Hà Lan) cũng như Hội đồng độc lập nghiên cứu về những vấn đề điều hành, do giáo sư Mark Pieth, cũng là một luật sư nổi tiếng của Thụy Sĩ, đứng đầu. Người đứng đầu của bốn nhóm đã lần lượt và độc lập trình bầy trước Ban thường vụ FIFA những nghiên cứu và đề nghị của mình. Những kết quả đó có nhiều điểm tương đồng.
Sau khi nghe và thảo luận, ban thường vụ FIFA đã quyết định trình những đề nghị cải cách ra phiên họp Hội đồng vào ngày 24 và 25/5/2012 tại Budapest để quyết định. Ủy ban luật pháp của FIFA cũng được giao nhiệm vụ, soạn thảo những đề nghị này dưới dạng một văn bản luật chính quy, và phải thực hiện xong một tháng trước phiên họp Hội đồng.
Những đề nghị thay đổi ấy là: 1) Thay đổi cấu trúc của Ủy ban Đạo đức FIFA, phân thành 2 bộ phận: Bộ phận điều tra và bộ phận pháp luật; 2) Ủy ban Đạo đức thêm nhiệm vụ thẩm tra tất cả các ứng cử viên vào các cương vị lãnh đạo trong FIFA và như thế ủy ban này có vai trò như cơ quan đề cử; 3) Tăng cường nhiệm vụ và tổ chức cho Ủy ban kiểm tra; 4) Ngay lập tức bổ nhiệm Chủ tịch độc lập cho Ủy ban Đạo đức và Ủy ban kiểm tra...
Trong thời gian qua, vấn đề cơ bản của bóng đá được xem là những gì liên quan đến các đội bóng, các giải đấu, đến cầu thủ, huấn luyện viên, trọng tài và từng trận đấu cụ thể. Để giải quyết những vấn đề liên quan, đã có các bộ luật liên quan đến thi đấu, có các chức trách giám sát, và có ủy ban kỷ luật cũng như tòa án thể thao. Nếu có những vấn đề lớn hơn, liên quan đến luật pháp quốc gia và quốc tế, thì có sự can thiệp của cảnh sát, của các cơ quan pháp luật thuộc nhà nước.
Và như thế, vô hình trung chúng ta đã để trống một khoảng lớn tạo cơ sở cho những tiêu cực, hay những tội phạm trong tương lai: Những vấn đề không liên quan đến thi đấu, nhưng lại chưa phải là đối tượng tác nghiệp của cơ quan tư pháp nhà nước. Trong bóng đá, ở FIFA, có rất nhiều vấn đề là khoảng tối, mờ ảo, và đó chính là sự thiếu minh bạch, là nguồn gốc của tham nhũng. Trong báo cáo vừa qua, cả Theo Zwanziger lẫn Mark Pieth đều đề nghị thanh tra lại việc trao quyền đăng cai World Cup cho Nga (2018) và Qatar (2022).
Theo từ điển, “Đạo đức bao gồm những chuẩn mực xã hội điều chỉnh hành vi của con người trong quan hệ với người khác và với cộng đồng. Căn cứ vào những quan niệm ấy, người ta đánh giá hành vi của mỗi người theo các quan niệm về thiện và ác, về được làm và không được làm và về các nghĩa vụ phải làm. Khác với pháp luật, các chuẩn mực đạo đức không được ghi thành những văn bản pháp quy có tính cưỡng chế, song đều được mọi người thực hiện do sự thôi thúc của lương tâm cá nhân và dư luận xã hội”... Cứ thế mà suy, thì quả thật trong bóng đá có rất nhiều vấn đề thuộc phạm trù đạo đức và nằm ngoài sự điều chỉnh mang tính pháp lý.
Cho nên, sự ra đời của Ban Đạo đức trong bóng đá Việt Nam cũng là điều cần thiết. Chỉ có điều, chuẩn bị cẩn thận, thấu đáo, kỹ càng về mọi mặt là điều không thể coi nhẹ. Rất nên tránh những quyết định chủ quan, vội vàng, đơn giản, và lúc nào cũng cho rằng mình đã nắm hết đủ các khía cạnh của vấn đề, mình là duy nhất đúng. Chẳng hạn, ngay từ yếu tố đầu tiên đã có thể đặt câu hỏi: Tại sao lại Ban đạo đức của VPF (chứ không phải của VFF)?, và, vì sao lại lý luận rằng, “Phải có Ban Đạo đức ngay để giải quyết những vấn đề cuối mùa giải, khi có nhiều gay cấn” (hóa ra ban đạo đức chỉ là công cụ của giải thôi sao)?...
Có lẽ, bóng đá Việt Nam cứ phải học cách làm thận trọng và cứng rắn như FIFA giai đoạn vừa qua.
“Đạo đức bao gồm những chuẩn mực xã hội điều chỉnh hành vi của con người trong quan hệ với người khác và với cộng đồng. Khác với pháp luật, các chuẩn mực đạo đức không được ghi thành những văn bản pháp quy có tính cưỡng chế, song đều được mọi người thực hiện do sự thôi thúc của lương tâm cá nhân và dư luận xã hội”... |
