(TT&VH)- Cách thủ đô Quito chừng 2 giờ chạy xe, thung lũng Chota nằm bên một con sông nhỏ, sông Chota, và được bao bọc bởi những ngọn núi hùng vĩ của dãy Andes. Nhà cửa ở Chota thấp lè tè, cả làng chỉ có vài cái điện thoại và ở đây, ai cũng đều biết nhau. Đó không phải là một nơi du lịch phát triển, bởi mỗi du khách đều mang đến cho người dân một sự lạ lẫm nhất định. Trong đồn đặt ở đầu con đường dẫn vào thung lũng, những người cảnh sát dường như chẳng có việc gì làm ngoài uống nước, đọc báo và tán gẫu. Chota là một nơi mà tội phạm gần như không tồn tại, dù vùng đất này nằm gần biên giới giữa Ecuador và Colombia, nơi vốn đầy rẫy các băng đảng mafia.
Ở Chota, trung tâm mọi sự quan tâm hàng ngày là sân bóng ngay ở giữa thung lũng, thuộc về một trường dạy bóng đá. Chính từ nơi đây, hàng loạt ngôi sao của bóng đá Ecuador đã ra đời và trưởng thành. Người dân Chota vẫn hào hứng kể lại câu chuyện của Augustín Delgado, “đứa con cưng của cả làng”. Đó có thể xem là ngôi sao lớn nhất mà thung lũng Chota từng sản sinh. Delgado, với 9 bàn thắng ở vòng loại, đã bất chấp chấn thương đang hành hạ để ra sân thi đấu tại World Cup 2002. Anh ghi bàn vào lưới Mexico - bàn thắng đầu tiên của bóng đá Ecuador tại một vòng chung kết World Cup.
Chota đã và sẽ là chiếc nôi của bóng đá Ecuador- Ảnh Getty
Thật không may cho Delgado, việc hy sinh cho đội tuyển quốc gia ở World Cup 2002 đã khiến sự nghiệp của anh đang cất cánh tại châu Âu bị đe dọa nghiêm trọng. Năm 2001, Delgado đi một bước dài khi chuyển sang Anh khoác áo Southampton. Chấn thương trở nên nghiêm trọng, cộng thêm những xung đột với huấn luyện viên Gordon Strachan như trong việc học tiếng Anh để hòa nhập, Delgado đã bị đẩy trở lại Nam Mỹ vào năm 2004. Nhưng Anh không dừng lại ở đó, với 5 bàn ở vòng loại, Delgado tiếp tục đưa Ecuador đến với World Cup 2006.
Một bàn trong chiến thắng 2-0 gây sốc trước Ba Lan và một bàn khác trong chiến thắng 3-0 trước Costa Rica, Delgado giúp Ecuador gây nên bất ngờ lớn, lọt vào vòng 1/8 từ bảng đấu có đội chủ nhà Đức. Sau vòng chung kết World Cup 2006 thành công hơn cả mong đợi đó, Delgado đã quyết định chia tay đội tuyển Ecuador, để lại 31 bàn thắng qua 71 lần ra sân. Anh tiếp tục thi đấu cho vài câu lạc bộ, trước khi kết thúc sự nghiệp vào năm ngoái ở tuổi 35 trong màu áo Valle de Chota, đội bóng mà bây giờ anh là Chủ tịch.
Nhưng Chota không chỉ có Delgado. Édison Méndez là một cái tên đáng chú ý khác. Tại World Cup 2002, Méndez chính là tác giả của bàn thắng duy nhất giúp Ecuador đánh bại Croatia 1-0 tại Yokohama trước sự chứng kiến của 40.000 khán giả. Méndez lớn lên dọc bờ sông Chota và đã mang lại niềm tự hào cho vùng đất nhỏ bé này. Ngoài ra, những tuyển thủ quốc gia Ecuador xuất thân từ Chota còn có thể kể đến Giovanny Espinoza, Raúl Guerrón, Joffre Guerrón, Edmundo Zura và Kléber Chalá.
Sống khá tách biệt với thế giới bên ngoài nhưng những dân Chota không đơn độc. Chính những người con ưu tú sau khi ra đi và thành danh đang quay trở lại giúp đỡ dân làng. Ulises de la Cruz, người đã có hơn 100 trận đấu tại Premier League trong màu áo Aston Villa và Reading, đã lập ra một quỹ mang tên “Những người bạn của Cruz” nhằm giúp đỡ những thanh niên của Chota. “Tôi muốn giúp mọi người kiểm soát cuộc sống của mình. Người da đen Chota không chỉ hướng đến bóng đá, mà họ có thể tìm những công việc trong các lĩnh vực khác”, Ulises chia sẻ.
Người da đen chỉ chiếm chừng 5% trên tổng số 14,2 triệu dân ở Ecuador. Chota toàn người da đen, có nguồn gốc từ Angola, và đặc biệt thần tượng Tổng thống Barack Obama của nước Mỹ. Tổ tiên của họ di cư từ châu Phi sang Nam Mỹ khoảng 400 năm trở về trước. Với một ngôi trường chuyên đào tạo bóng đá và những ngôi sao đã thành danh, Chota đã và sẽ là chiếc nôi của bóng đá Ecuador.
Hà Minh Chi
